حلقه ارتباطي امام و امت(يک آسيب‏شناسي از انقلاب در پايان دهه دوم)

٭ حکومت امام علي(ع)

چه شد که در سال 11 هجري امام علي(ع) نتوانست حکومت را در دست گيرد، اما بعد از 25 سال مردم با اشتياق زياد خواهان حضور آن بزرگوار در رأس حکومت شدند؟ جواب در آن دوران 25 ساله است. بزرگترين تلاش امام علي(ع) در اين مدت پرورش نيروها و عناصر شيعي  و سر و سامان دادن به آن‏ها بود. تاريخ نيز گواهي مي‏دهد که عمده اصحاب امام آن‏هايي  بودند که در اين زمان رشد پيدا کرده‏ بودند. امام علي(ع) ، مالک اشترها، محمد بن ابي­بکرها، کميل‏ها و ... را در اين دوران پرورش دادند. اما يک مرحله کار بود، در همان دوران، علاوه بر اينکه امام (ع) در ميان مردم حضور داشتند، ياران ايشان با حضور خود در جامعه، مرتب امت را به امام خود راهنمايي مي‏کردند و شخصيت علي(ع) را به حق در ذهن مردم ارتقا مي‏دادند. از طرف ديگر نياز به حضور شخصي چون علي(ع) را در رأس حکومت براي مردم روشن مي‏ساختند. نتيجه اين بود که مردم به سمت امام علي(ع) گرويدند. اما با تشکيل حکومت چه شد؟ بسياري از ياران امام به دليل نياز حکومت، در شهرها و مناطق مختلف جهان اسلام، والي شدند يا اينکه به مناصب ديگري رسيدند که به آن‏ها امر شده بود يا اينکه در جنگ‏ها شهيد شدند. به هر حال، ياران امام کمتر در جامعه و بين مردم حاضر بودند و به تدريج پايگاه‏هاي فکري امام در ميان امت از بين رفت و امام تنها بود. ديگر هر چه مي‏گفت در مردم اثر نمي‏کرد چون در واقع عناصر ترويج‏کننده کمتر در ميان جامعه اسلامي حضور داشتند. بنابراين به اين نتيجه ختم شد که حکومت از دست ايشان خارج شد.

٭انقلاب اسلامی ايران

اين نمونه در مورد انقلاب اسلامي ايران نيز تا حدي مصداق دارد. بدون شک اگر نقش امثال شهيد بهشتي، شهيد مطهري و ساير ياران امام خميني(ره) را حذف کنيم، يا انقلابي پيش نمي‏آمد يا اينکه به سرعت از دست مي­رفت. اتفاق فوق‏الذکر درباره انقلاب ما به نوعي به صورت تضعيف‏شده پيش آمد. اکثر ياران امام(ره) يا شهيد شدند يا در سمتي گمارده شدند(که البته آن خدمت‏ کردن‏ها در مشاغل مورد نظر لازم بود). اثر اين مطلب را در اواخر جنگ واضحاً مشاهده مي‏کنيم. مگر در اواخر جنگ امام(ره) همچون قبل بر حضور در جبهه‏ها تأکيد نمي‏کرد؟ مگر هنوز جنگ اولويت اول نبود؟ اما حضور داوطلبانه، کاهش چشمگيري يافته بود. مسئله اينجا بود که به دليل فقدان يا عدم کارايي عناصر ارتباطي امام و امت در ميان مردم، نظر امام به امت انتقال نمي‏يافت. امام پيام مي‏داد، و حرف می‏زد، اما حلقه ترويج‏کننده و بسط ‏دهنده وظيفه خود را به درستي انجام نمي‏داد. مثال بعدي که از لحاظ زمانی نزديک‏تر به ماست؛ پيروزي آقاي احمدي‏نژاد در انتخابات است. غرض از بيان صرفاً بحث سياسي نيست بلکه مسئله تحليل چگونگي بدست آمدن پيروزي است. در اينجا دو مرحله مطرح مي‏شود که قابل تأمل است.

مرحله اول؛ از سال‏ها قبل گفتمان رهبري مبني بر عدالت‏خواهي و آرمان‏طلبي به وسيله متفکران ديني در جامعه مطرح شد و به تدريج نياز روز جامعه گرديد. پس مي‏بينيم که در اينجا حلقه ارتباطي بين امام و امت به خوبي وظيفه خود را مبني بر ترويج پيام امام در جامعه انجام دادند. اين نکته برداشت مي‏شود که اگر کسي عدالت‏خواهي را شعار غالب خود قرار دهد احتمال پيروزي خود را افزايش داده است.

مرحله دوم؛ سطح دوم حلقه ارتباطي دانشجويان مذهبي و طلاب جوان بودند که با پراکنده‏ شدن و تبليغات داوطلبانه در شهرهاي بزرگ و عزيمت به شهرهاي دور و روستاها زمينه را براي پيروزي آقاي احمدي‏نژاد فراهم کردند. استنباط اين نکته ضروري است که در هر دو مرحله اين، افراد روشنفکر و متفکران ديني بودند که باعث بسط پيام‏ها و دستورات رهبري در جامعه شدند که طبيعتاً اگر تبليغات آن‏ها براي هر فرد ديگري بود انتخاب او بيشتر محتمل مي‏شد.

تحليل نهايي: براي حرکت مردم و ايجاد جريان‏هاي مردمي، صرف حضور امام و رهنمودهاي او کافي نيست، بلکه نياز به حلقه ارتباطي در ميان مردم براي تشريح عقايد و رهنمودهاي امام  و سوق مردم به سمت انديشه‏هاي انقلابي  بسيار جدي است.

دانشجويان متعهد به عنوان روشنفکران جامعه نقش بسيار زيادي در تأمين و برقراري اين حلقه ارتباطي دارند و ما ضرورتاً بايد از اين فرصت‏ها طلايي استفاده بجا نماييم.

نوشته شده توسط يوسف کوه مسکن در دوشنبه 22 بهمن1386 |